Gijs Beets
1 
030 oktober | 11:10
We staan voor grote nieuwe uitdagingen
Bevolkingskrimp is voor demografen een logisch gevolg van de demografische omstandigheden die nu al enkele decennia in Europa en Nederland gelden (kindertal beneden het vervangingsniveau; nog slechts licht stijgende levensverwachting; uitsterven van de naoorlogse geboortegolf; migratie die de natuurlijke terugloop niet meer kan compenseren). Ook vergrijzing maakt deel uit van dat pakket. Al jaren zien demografen dat aankomen en hebben zij daarop gewezen. Beide verschijnselen (vergrijzing en krimp) zijn zo robuust dat er weinig tegen te doen valt. Je kunt wellicht een heel klein beetje sturen maar niet veel, vooral ook omdat vergrijzing en krimp grensoverschrijdende verschijnselen zijn. Wel kent het verloop verschillende gedaantes en tijdpaden: in enkele regio’s/gemeenten manifesteert bevolkingskrimp zich nu al. Over enkele jaren heeft half Nederland er mee te maken.
Tot nu toe hebben beleidsmakers ten aanzien van bevolkingskrimp vooral de andere kant op gekeken. Maar na de ontkenningsfase volgt het rouwproces en uiteindelijk de bezinning. Er zal een behoorlijke herstructurering van onze samenleving nodig zijn, op talloze raakvlakken van vraag en aanbod zoals volkshuisvesting en woningbouw, openbare voorzieningen, winkelaanbod, arbeidsmarktvraagstukken, recreatie, mobiliteit, kortom vooral ruimtelijke ordening. Het vereist naast uitdaging vooral ook samenwerking: nu proberen gemeenten ieder voor zich de schaarse migranten te winnen met een nieuwe en aantrekkelijke nieuwbouwwijk; dat zal blijken ten koste te gaan van de net iets minder aantrekkelijke nieuwbouwwijk van de buurgemeente. De gevolgen van bevolkingskrimp moeten dan ook op een hoger dan gemeentelijk bestuurlijk niveau worden gecoördineerd. Het parool zal worden om een bovengemeentelijk allesomvattend masterplan te maken. In grensregio’s dient zelfs met overheden in het belendende land te worden samengewerkt.
Mensen zullen zich immers vestigen waar het voor hen het aantrekkelijkste is. De huizenprijs in Duitse en Belgische grensregio’s is dus ook van belang. Terwijl de dreigende leegstand de huizenprijzen zeer waarschijnlijk zullen doen dalen is er dus juist veel geld nodig om de woningmarkt aantrekkelijk en flexibel te houden / maken. Kortom, we staan voor grote en nieuwe uitdagingen. Nederland is nog lang niet af. En er is een demografische troost. De naoorlogse geboortegolf heeft de afgelopen decennia tot een tamelijk turbulent demografisch plaatje gemaakt; het ziet er naar uit dat de toekomst, demografisch gezien, rustiger vaarwater zal opleveren.
Gijs Beets
* NIDI researcher
* Redacteur DEMOS
* Book Review Editor EJP
* Editorial Secretary ESPO
